เมื่อวันที่ 20 มกราคม 2569 เวลา 09.00 น. นายพิเชษฐ รัตนปราสาทกุล ผู้อำนวยการสำนักออกแบบวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม กรมชลประทาน พร้อมคณะลงพื้นที่โครงการเขื่อนทดน้ำโกกโก่ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตำบลแม่กาษา อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก เพื่อติดตามความก้าวหน้างานสำรวจ ออกแบบ โครงการเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษตาก จำนวน 2 โครงการ คือ โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยอุ้มเปี้ยมตอนบน และ โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ละเมาตอนกลาง
สำหรับความเป็นมาของโครงการ เนื่องจาก ในปี พ.ศ. 2558 คณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ ได้ประกาศพื้นที่ 14 ตำบล ในเขตอำเภอแม่สอด อำเภอพบพระ และอำเภอแม่ระมาด เป็นพื้นที่ “เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษตาก” เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ กระจายความเจริญสู่ภูมิภาค ส่งเสริมความมั่นคงของประเทศ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนตามแนวชายแดน
ต่อมา ในปี พ.ศ. 2559 – 2561 กรมชลประทาน ได้ทำการศึกษาแผนหลักการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อเป็นน้ำต้นทุนรองรับการขยายตัวในอนาคตของเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษตาก รวมทั้งช่วยบรรเทาปัญหาน้ำท่วมและขาดแคลนน้ำ ได่ทำการคัดเลือกแผนงานพัฒนาแหล่งน้ำที่มีความจำเป็นเร่งด่วน 3 โครงการ มาศึกษาความเหมาะสมและผลกระทบสิ่งแวดล้อม ได้แก่ อ่างเก็บน้ำห้วยอุ้มเปี้ยมตอนบน อ่างเก็บน้ำห้วยแม่ละเมาตอนกลาง และ อ่างเก็บน้ำห้วยแม่กึ๊ดหลวงตอนบน
ดังนั้น เพื่อเตรียมความพร้อมและขับเคลื่อนโครงการ พ.ศ. 2567-2569 กรมชลประทาน ได้ว่าจ้าง บริษัท วิศวชลกร จำกัด และ บริษัท ธูว์ บราเดอร์ พาทเนอร์ จำกัด ให้ดำเนินงานสำรวจ ออกแบบ โครงการเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษตาก จำนวน 2 โครงการ คือ (1) โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยอุ้มเปี้ยมตอนบน และ (2) โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ละเมาตอนกลาง เพื่อพัฒนาแหล่งน้ำต้นทุนรองรับเขตเศรษฐกิจพิเศษตาก ที่มีความต้องการใช้น้ำเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด
โดยโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยอุ้มเปี้ยมตอนบน มีที่ตั้งหัวงานอยู่หมู่ 2 บ้านแม่ละเมา ตำบลคีรีราษฎร์ อำเภอพบพระ จังหวัดตาก ก่อสร้างกั้นลำห้วยอุ้มเปี้ยมซึ่งเป็นลำน้ำสาขาของห้วยแม่ละเมา เขื่อนแบบหินทิ้งแกนดินเหนียว ตัวเขื่อนมีความกว้าง 10 เมตร ยาว 419 เมตร สูง 110 เมตร มีระดับกักเก็บ +810 เมตร (ร.ท.ก.) สามารถกักเก็บน้ำได้ 75.96 ล้านลูกบาศก์เมตร พร้อมอุโมงค์ผันน้ำความยาว 8.27 กิโลเมตร เพื่อส่งน้ำไปยังพื้นที่ชลประทาน 38,000 ไร่ มีพื้นที่รับประโยชน์ จำนวน 14 หมู่บ้าน 4 ตำบล ในเขตอำเภอพบพระ จังหวัดตาก
โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ละเมาตอนกลาง ที่ตั้งหัวงานอยู่หมู่ 10 บ้านใหม่พัฒนา ตำบลด่านแม่ละเมา อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก โดยก่อสร้างกั้นลำห้วยแม่ละเมาซึ่งเป็นลำน้ำสาขาของแม่น้ำเมย เป็นเขื่อนหินทิ้งแกนดินเหนียว ตัวเขื่อนมีความกว้าง 10 เมตร ยาว 282 เมตร สูง 75 เมตร มีระดับกักเก็บ +384 เมตร (ร.ท.ก.) สามารถกักเก็บน้ำได้ 87.23 ล้านลูกบาศก์เมตร เพื่อส่งน้ำไปยังพื้นที่ชลประทาน 70,000 ไร่ มีพื้นที่รับประโยชน์ จำนวน 20 หมู่บ้าน 5 ตำบล ในเขตอำเภอแม่ระมาดและอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก
สำหรับโครงการเขื่อนทดน้ำโกกโก่ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ นั้นองค์การบริหารส่วนตำบลได้ขอพระราชทานพระมหากรุณาธิคุณในการจัดหาแหล่งน้ำเพื่อช่วยเหลือราษฎรตำบลแม่กาษา ให้มีน้ำใช้สำหรับอุปโภค-บริโภคและการเกษตร ต่อมากรมชลประทานได้ทำการก่อสร้างเขื่อนทดน้ำโกกโก่ พร้อมระบบส่งน้ำสายหลักแล้วเสร็จในปี 2556 สามารถส่งน้ำช่วยเหลือพื้นที่เพาะปลูกโดยระบบคลองเปิดในฤดูฝนประมาณ 16,800 ไร่ และฤดูแล้งประมาณ 6,100 ไร่ มีพื้นที่รับประโยชน์ 10 หมู่บ้าน 1,650 ครัวเรือน นอกจากนั้น กรมชลประทานยังได้จัดตั้งกลุ่มกลุ่มบริหารการใช้น้ำชลประทาน จำนวน 2 กลุ่ม และจัดตั้งคณะกรรมการจัดการชลประทาน (JMC) เมื่อปี 2558 เพื่อมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการน้ำให้เกษตรกรสามารถทำการเกษตรได้ตลอดทั้งปี เพาะปลูกพืชได้หลากหลายตามฤดูกาลมากขึ้น
สัมภาษณ์ นายพิเชษฐ รัตนปราสาทกุล ผู้อำนวยการสำนักออกแบบวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม กรมชลประทาน
สัมภาษณ์ นายพรมงคล ชิดชอบ ผู้อำนวยกองพัฒนาการบริหารจัดการน้ำและการมีส่วนร่วม กรมชลประทาน
สัมภาษณ์ กลุ่มผู้ใช้น้ำ เมื่อแล้วเสร็จตามแผนงานจะสามารถเพิ่มน้ำต้นทุนกว่า 164 ล้าน ลบ.ม. สร้างความมั่นคงทางด้านน้ำให้กับเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษตาก ส่งน้ำให้กับพื้นที่ทำการเกษตรช่วยแก้ภัยแล้งให้เกษตรในเขต 34 หมู่บ้าน 9 ตำบล ของอำเภอพบพระ อำเภอแม่สอด อำเภอแม่ระมาด ได้กว่า 108,000 ไร่ รวมทั้งเป็นแหล่งน้ำสนับสนุนภาคอุตสาหกรรม การอุปโภค-บริโภค และการท่องเที่ยวในพื้นที่ สอดคล้องกับแผนบริหารจัดการน้ำกับแนวทางการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษตามแนวชายแดน
