เรื่องโดย : จตุพล เกษตรก้าวไกล
ช่วงที่ผ่านมาผลผลิตทางการเกษตรหลายตัวราคาตกต่ำดิ่งเหวจนยากจะฉุดขึ้นมาใหม่ ภาครัฐก็เลยออกข่าวพืชเศรษฐกิจตัวเก่าแต่มารื้อฟื้นใหม่ นั่นก็คือกล้วยหอมส่งออกญี่ปุ่น พบว่ายังมีช่องว่างที่เราจะเบียดแทรกได้มาก เมื่อพบว่าญี่ปุ่นต้องการปีละกว่า 1 ล้านตัว และญี่ปุ่นให้โคว้นปลอดภาษีแก่ไทย 8,000 ตัน แต่เราทำได้ไม่เคยถึงสักที ในปีใหม่นี้ทางกระทรวงพาณิชย์ โดยกรมการค้าภายใน ออกโรงสนับสนุนลุ้นให้เกษตรกรไทยปลูกให้เต็มโควต้าอีกประมาณ 5,000 ตัน ก็เลยคึกคักขึ้นมา…
เกษตรก้าวไกล จึงออกเดินทางไปหาข้อมูลจากกลุ่มเกษตรกรที่ผลิตกล้วยส่งออกญี่ปุ่น อย่างเช่น กลุ่มเกษตรกรทำสวนกล้วยตำบลถ้ำสิงห์ ที่เขาได้ปลูกกล้วยหอมส่งออกญี่ปุ่นมานานหลายปี
เราได้พบกับนายปรีชา แสนแก้ว “ผู้ใหญ่โอ๋” ประธานวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรทำสวนกล้วย ต.ถ้ำสิงห์ อ.เมือง จ.ชุมพร ปกติแล้วเราจะเห็นสวนกล้วยหอมที่จังหวัดชุมพรปลูกผสมผสานกับทุเรียนและกาแฟ แต่ในสวนที่เรามาดูนี้ ชื่อสวนนรินทร์ มีทั้งแปลงเก่าและแปลงปลูกใหม่ จริงๆที่ชุมพรเขาจะปลูกกล้วยในสวนทุเรียน และปลูกร่วมกับกาแฟ ผักเหลียง อย่างเช่นในแปลงนี้ก็เช่นกัน เพียงแต่พืชผลอย่างอื่นยังไม่เด่นชัด จึงดูเหมือนปลูกกล้วยหอมอย่างเดียว
ผู้ใหญ่โอ๋ กล่าวว่ากลุ่มของตนเริ่มต้นปลูกกล้วยหอมมาตั้งแต่ปี…… ซึ่งที่ถ้ำสิงห์มีกล้วยหอมพันธุ์พื้นเมืองที่มีมานาน คนญี่ปุ่นได้มาทานเมื่อหลายปีก่อนเขาชอบใจในรสชาติ จึงเกิดการปลูกส่งออกญี่ปุ่น โดยได้ร่วมกับกรมส่งเสริมการเกษตร สนับสนุนกล้วยหอมถ้ำสิงห์แบบเพาะเลี้ยงเนื้อเยื้อ และทางราชการยังได้สนับสนุนเรื่องการจัดตั้งกลุ่มพร้อมโรงแพ็ค ภายใต้การสนับสนุนทุนหมุนเวียนโดย ธ.ก.ส. ทำให้ทางกลุ่มเติบโตมาตามลำดับและล่าสุดเพิ่งจะได้รับรางวัลชุมชนอุดมสุขจากธ.ก.ส.เมื่อเร็วๆนี้ในฐานะเป็นกลุ่มที่สร้างความสุขให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได้
แปลงปลูกกล้วยหอมที่ผู้ใหญ่นำเราไปเยี่ยมชมนั้น เป็นแปลงของสมาชิกในชื่อ “สวนนรินทร์” ซึ่งอยู่ในตำบลเดียวกับที่ตั้งกลุ่ม โดยวิธีการปลูกก็จะเน้นการปรับปรุงบำรุงดินก่อนขุดหลุมปลูก ระยะห่าง 2 x2 แปลงที่เราไปเยี่ยมชมเกษตรกรเน้นได้ใช้ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยหมักที่ทำมาจากทะลายปาล์ม โดยจะทำการหมักในแปลงปลูกเพื่อให้สะดวกต่อการใช้และลดต้นทุนค่าขนส่ง
“กล้วยหอมทอง เราต้องดูแลเขาตั้งแต่อายุ 2-3 เดือน บำรุงให้ต้นใหญ่ เมื่อได้ต้นใหญ่แล้วจะได้กล้วยเครือใหญ่และหวีใหญ่ตามมา ต้นกล้วยเราใหญ่มากแม้แต่เขาทรายยังเตะไม่ล้มก็แล้วกัน ท้าให้เขาทรายมาเตะต้นกล้วยในส่วนเราได้เลยครับ” ผู้ใหญ่โอ๋ กระเซ้ากับลุงพร และยังท้าให้ลุงพรลองเตะดูได้
ผู้ใหญ่โอ๋ ยังชักชวนให้เราไปดูพืชผักสวนครัวที่ปลูกในสวนคือต้นผักเหลียง ซึ่งสามารถนำมาทำอาหารได้หลายรูปแบบเช่นใบเหลืองต้มกะทิ ใบเหลืองผัดไข่ เป็นอาหารยอดนิยมของชาวใต้
สำหรับกล้วยหอมทอง เมื่อถึงฤดูกาลเก็บเกี่ยวเราจะใช้ถุงสีขาวและถุงสีฟ้า ในการห่อเครือกล้วย โดยถุงสีขาวจะมีรู ช่วยระบายอากาศได้ดี ช่วงหน้าร้อนเราจะใช้ถุงสีขาวมาห่อเครือกล้วย ส่วนฤดูอื่นเราจะใช้ถุงสีฟ้า
กล้วยส่งออกญี่ปุ่นเราจะตัดระยะประมาณ 75% ทำให้กล้วยกำลังกินไม่หวานเกินไป ชาวญี่ปุ่นชอบรับประทานเขากินกล้วยคำนึงถึงโภชนาการไม่ได้กินกล้วยลูกใหญ่ ซึ่งจะมีน้ำตาลมากเกินไป
“หลักการทำกล้วยหอมทองส่งออกญี่ปุ่นของวิสาหกิจชุมชนเกษตรทำสวนกล้วยถ้ำสิงห์ หลังตัดปลี 15 วัน เราถึงห่อถุงเพื่อป้องกันแมลงและทำให้ผิวกล้วยสวย สมาชิกของเรา 86 ราย เราสามารถควบคุมให้ผลิตสินค้าอย่างมีคุณภาพ เมื่อเกษตรกรรายใดสมัครเป็นสมาชิกแล้วอยากจะปลูกกล้วยหอมทอง เรามีทีมงานไปตรวจสอบ และประเมินแปลง เช่นดินมีความเหมาะสมไหม มีแหล่งน้ำพอเพียงหรือไม่ จุดที่ปลูกกล้วยน้ำท่วมหรือไม่ เราต้องการส่งเสริมให้ปลูกในระยะยาว เพราะเป็นพืชเศรษฐกิจตัวหลักในการส่งออกญี่ปุ่น สร้างงานให้ชุมชนสร้างรายได้ให้เกษตรกร ทีมงานเราจะให้คำปรึกษาเกษตรกรตั้งแต่การเลือกต้นกล้า การปลูก การดูแลรักษา การให้ปุ๋ยให้น้ำ จนกระทั่งเก็บเกี่ยวไปถึงโรงแพ็คส่งขายญี่ปุ่น” ผู้ใหญ่โอ๋ กล่าว และว่าองค์ประกอบสำคัญในการปลูกกล้วยคือไม่ใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช ไม่ใช่สารเคมีกำจัดวัชพืชในแปลง และการทำข้อมูลแจ้งจำนวนปลีแจ้งจำนวนเครือ ถือว่าเป็นการทำกิจกรรมแปลง คือต้องแจ้งข้อมูลวันนี้ใส่ปุ๋ย วันนี้ตัดหญ้าเพื่อให้ข้อมูลตรงกันทั้งกลุ่มที่เราส่งเสริมและสมาชิกในกลุ่มวิสาหกิจชุมชนได้ทราบไปด้วยกัน ผมก็จะส่งข้อมูลการผลิตไปให้บริษัทซึ่งเขาเรียกว่า contact farming ให้รับรู้การเติบโตของกล้วยไปพร้อมๆกัน จะได้สินค้าคุณภาพ กล้วยหอมทองคุณภาพส่งออกญี่ปุ่น เราไม่ได้ปลูกกล้วยเพื่อส่งขายอย่างเดียวเราต้องมีพันธะสัญญา หรือ MOU มีความสัมพันธ์ระหว่างคนปลูกกับคนบริโภค การทำสินค้าส่งออกต้องทำตามเงื่อนไขและข้อตกลงกัน เรามีกฎของกลุ่มที่ต้องทำร่วมกัน การเข้าร่วมประชุม การแจ้งข้อมูลทุกสัปดาห์ ทุกเดือน สมาชิกของเราไม่ใช่ปลูกเฉพาะส่งออกเรามีทั้งตลาดภายในประเทศ และตลาดส่งออกญี่ปุ่น เรารู้จักการบริหารจัดการเรามีข้อมูลไม่ต้องรอให้ใครมาบอก
ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรทำสวนกล้วยถ้ำสิงห์ กล่าวต่อไปว่าที่ผ่านมาการตีกลับสินค้าเราไม่ค่อยได้พบเจอ ส่วนใหญ่จะเป็นปัญหาเล็กน้อยเช่นเส้นผมและเปลือกลูกอมที่ปนเปื้อนไปกับกล้วยส่งออก ส่วนการตรวจพบสารเคมีหรือยาฆ่าแมลงต่างๆไม่เคยมี เพราะเรามีการตรวจสอบกันหลายครั้งก่อนที่จะส่งออก เรามีการสุ่มตัวอย่างที่หน้าแปลงและช่วงบรรจุภัณฑ์ เราสุ่มเก็บตัวอย่าง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภค
“การปลูกกล้วยหอมทอง 1 ไร่ เราจะปลูกประมาณ 400 ต้นขายได้ 80,000 ถึง 100,000 บาท ถือว่าเป็นรายได้ที่ดี การปลูกกล้วยส่งออกถือว่ารวยสุขภาพ คือคนปลูกสุขภาพดี คนบริโภคสุขภาพดี ไม่มีสารเคมีเจือปน ถ้าไปลูกแค่ 1 ไร่มีรายได้สัปดาห์ละ 2,000-3,000 บาทสามารถเลี้ยงครอบครัวได้แล้ว จะเห็นว่าในแปลงของเรานอกจากกล้วยแล้วยังมีมะละกอและสวนทุเรียนซึ่งสามารถเป็นพืชพึ่งพากัน และมีรายได้ด้วย” ผู้ใหญ่โอ๋ กล่าวพร้อมเชิญชวนให้เกษตรกรหันมาปลูกกล้วยหอมทองส่งออก หรือส่งขายภายในประเทศ เพราะช่วงนี้หากเกิดภาวะสงครามแล้วกล้วยจะขาดแคลน ถือเป็นโอกาสดีของคนทำสวนกล้วยครับ
